ボケ Bokeh!

 
 
Bokeh2.jpg
 

Je hebt het vast wel eens gehoord of gelezen: Bokeh. Een mysterieuze term afgeleid uit het Japanse Boke, dat je uitspreekt als Bokè. Met de klemtoon op de e. En de o als de o in bok. Vaak wordt de term verkeer uitgesproken, net zoals uit die Engelse TV-serie van Mrs. Bouquet i.p.v. Bucket.
Bokè of Bokeh dus. Om de correcte uitspraak van het woord 'boke' door Engelstaligen te bevorderen voegde fotograaf Mike Johnston de letter 'h' toe.

Wat is het

Bokeh betekent letterlijk: vage of onscherpe achtergrond en komt voor bij een bepaalde instelling van het objectief. Het zijn dus die delen in de foto die niet in het scherptevlak liggen en niet de eventuele bewegingsonscherpte. Bokeh wordt bepaald door het ontwerp van het objectief. Hierbij speelt de vorm van het diafragma een rol, maar ook de plaats in het objectief en de manier waarop een objectief is gecorrigeerd voor sferische aberratie.

Het diafragma in een objectief bestaat uit meerdere z.g. lamellen. De hoeveelheid en de vorm van de lamellen bepalen in combinatie met de ingestelde diafragma waarde, de aard van het bokeh. De onscherpte doet zich in principe voor als een vage cirkel. De vorm van het onderwerp bepaalt in hoge mate hoe de vorm van de onscherpe cirkel zal zijn.

Er zijn zelfs speciale lenzen voor sommige camera’s die het onscherpte effect extra accenturen omdat ze een speciale constructie van de lamellen hebben. Met een macrolens bereik je ook mooie resultaten.

Hoe krijg je nu mooie onscherpe heldere cirkels?

In elk geval door met grote diafragma openingen, weinig scherptediepte dus, te fotograferen. Het nadelige effect van de vorm van de diafragma lamellen is dan het minst zichtbaar. Ook lenzen met langere brandpunten doen het beter vanwege de afstand tot de onscherpe achtergrond. Lichte delen in de achtergond zoals reflecties, weerkaatsingen of heldere voorwerpen geven het meeste effect. Hoe verder deze zich van het scherpstelpunt bevinden, hoe groter de bokeh cirkels. Ook de lichtrichting is van belang. Hoe meer tegenlicht hoe transparanter het bokeh.

bokhart.jpg

In plaats van de bekende ronde bollen kun je ook je eigen bokeh figuurtjes maken. Bijvoorbeeld hartjes. Maak een cirkel van zwart papier in de maat van je objectief en knip daar een vorm in het midden uit. Hou het zwarte papier tegen de lens of bevestig met tape, en test je eigen Bokeh figuurtje. Leuk!